TOESPRAAK ANDRÉ HOOGENDOORN, VOORZITTER MISSION BELLE

Geachte aanwezigen,

Het is mij een groot genoegen en een eer u iets te mogen vertellen over het monument wat vandaag onthuld wordt.

Een monument ter nagedachtenis aan de noodlanding die gemaakt moest worden door een Amerikaanse B-17G bommenwerper. Dit na een beschieting door de Duitse luchtafweer en een gevecht met Duitse jagers.

De crash van deze B-17G, de ‘Mission Belle’, vond plaats op 1 december 1943 in de rivier de Lek, ter hoogte van ons dorp Nieuw-Lekkerland. Dat is over 2 maanden 75 jaar geleden.

U, als nabestaanden van de bemanningsleden, kent deze geschiedenis waarschijnlijk beter dan ik.

Mijn toespraak heeft de titel “Laten we niet vergeten”.

Ik wil achtereenvolgens stilstaan bij drie punten:
1. De aanleiding waarom we ons ingezet hebben voor dit monument.
2. De achtergrond waarom we ons ingezet hebben voor dit monument.
3. De symboliek van dit monument.

De feitelijke aanleiding om na te denken over de geschiedenis van 1 december 1943 is het boek met de titel “We knew we were in for a long day”, “We wisten dat het een lange dag zou worden”. Dit boek is in 2013 geschreven door de Amerikaan Bill Yancy.

Yancy was de buurman van O.D. Tully, de bommenrichter / schutter aan boord van de ‘Mission Belle’ en een van de overlevenden.
Onze burgemeester, dhr. Dirk van den Borg kreeg dit boek overhandigd bij de onthulling van een monument in Giessenburg op 2 mei 2014.

Het was dit boek wat burgemeester van den Borg deed besluiten om in een persoonlijk gesprek met Kees Stam, ons bestuurslid en projectleider, uit te spreken dat we iets met deze geschiedenis zouden moeten doen.
Ook de huidige bestuursleden, John Heuvelman en Wim Hasman, waren bezig zich te verdiepen in deze geschiedenis. En ook zij vonden dat daar iets mee gedaan zou moeten worden.

Door de contacten tussen Burgemeester Dirk van der Borg, Kees Stam en onze penningmeester Theo Jansen, zijn deze mensen bij elkaar gekomen en is het initiatief ontstaan om een stichting op te richten met als doel de herinnering aan dit stukje geschiedenis levend te houden.

Herinnering, maar ook als eerbetoon aan de bemanning die zich ingezet heeft voor onze vrijheid.

Waarom nu, 75 jaar na datum, nog een monument oprichten? Eigenlijk is het antwoord op die vraag heel eenvoudig. Wij leven hier in Europa, in Nederland al 75 jaar in vrede. Zonder oorlog of dreiging van oorlog.
Dan zou je zomaar kunnen gaan denken dat dit normaal is. Dat geld zeker voor mijn generatie, en jonger, die nog nooit een oorlog meegemaakt hebben.

Als we echter in de wereld om ons heen kijken dan zien we dat het helemaal niet vanzelfsprekend is dat wij hier al zo lang mogen genieten van een leven in vrijheid, ongeacht huidskleur, religie of geaardheid.
In heel veel landen kennen ze die vrijheid niet. Er zijn nog nooit zoveel mensen op de vlucht geweest als in deze tijd. Daar komt nog bij dat een verenigd Europa niet meer vanzelfsprekend is en ook de bondgenootschappen van Europa sterk onder druk staan.
Juist daarom is het van belang dat we “niet vergeten”. Dat we ons elke dag realiseren dat onze vrijheid zwaar bevochten en duur betaald is. Vaak door jonge mensen uit andere landen zoals Amerika, Engeland en Canada

Zo ook door de bemanning van de ‘Mission Belle’. Vrijheid vraagt dus ook verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid in woord en daad.
Vrijheid van meningsuiting betekent ook dat je niet alles moet zeggen. Dat je niet na hoeft te denken over wat je zegt en wat het effect van je woorden is.
Dat wij hier in vrijheid mogen leven door de inzet van vaak jonge mensen uit andere landen geeft ook een morele verantwoordelijkheid.
Een morele verantwoordelijkheid om andere mensen die in nood zijn te helpen. Ook als dat geen Nederlanders zijn.

Het monument wat we vandaag mogen onthullen, herinnert aan een gebeurtenis in 1943 die heeft plaats gevonden in onze eigen omgeving/ in ons eigen dorp. Een gebeurtenis die indruk heeft gemaakt in onze eigen leefgemeenschap.

Wij zijn er als bestuur van overtuigd dat de herinnering aan zo’n indrukwekkende lokale gebeurtenis helpt om de herinnering aan de oorlogstijd levend te houden.
Dat het dus ook helpt om te blijven beseffen dat vrijheid niet vanzelfsprekend is.

Tot slot nog iets over de symboliek van het monument. Toen we als bestuur nadachten over de vraag hoe het Memorial er uit zou moeten zien was één ding duidelijk.
Het moest in één oogopslag zichtbaar zijn waar dit monument aan wil herinneren. En naar onze mening is dat gelukt.
Het memorial bestaat uit 3 granieten zuilen met daaraan gemonteerd een model van de ‘Mission Belle’. Dat model is opgebouwd uit meerdere lagen om het een mooie driedimensionale uitstraling te geven.

Het model is gebaseerd op tekeningen van de Amerikaanse B-17G bommenwerper en is voorzien van de kenmerken van de Mission Belle.
Op elk van de drie granieten zuilen staat een foto met daaronder de personalia van één van de drie, tijdens het luchtgevecht en de crash overleden bemanningsleden.
Aan de bovenkant hebben deze zuilen een breuklijn die symboliseert dat het leven van deze drie jonge mannen afgebroken is.
Het vliegtuig is bij de krib in de rivier de Lek tot stilstand gekomen. Daarom is het model van de B-17G tegen de zuilen gemonteerd met de neus richting de rivier de Lek.
Als je vanaf hier richting het monument rijdt, lijkt het daardoor alsof het vliegtuig zo de rivier in vliegt.
De voet van het monument is afgewerkt met basaltkeien, waardoor het monument een sterke gelijkenis vertoond met deze krib waarbij de Mission Belle tot stilstand kwam.
De locatie van het monument is zo gekozen dat, als je recht voor het gaat staan en je er naar kijkt, je de exacte locatie van de crash kunt zien.
Om in de sfeer van de krib te blijven hebben we nog 4 grote zwerfkeien voor het monument geplaatst met daarop informatieborden met de foto’s en de personalia van alle 10 de bemanningsleden.
Op deze informatieborden hebben we tevens een korte beschrijving van de geschiedenis gegeven.

Hierdoor kan iedereen die langs het monument komt en daar de moeite voor neemt kennisnemen van deze geschiedenis.

Ik zei in het begin dat we de herinnering aan deze geschiedenis levend wilde houden.

Wel, ik kan u melden dat dit verhaal echt nog wel leeft. Wij hebben als bestuur tijdens het werken aan dit monument zo ontzettend veel positieve reacties gekregen en ook zoveel medewerking. Dat is werkelijk onvoorstelbaar.

Waar we ook aanklopten, bij overheden, bij ondernemers, bij verenigingen, bij de bewoners in de directe omgeving, maar ik kan wel zeggen in de gehele regio. Overal werd enthousiast gereageerd. Dat is iets waar we als bestuur dankbaar voor zijn.

Ik heb iets verteld over de aanleiding, de achtergrond en de symboliek van het monument.

Mijn verhaal zou ik samen kunnen vatten in deze boodschap.

Laten we niet vergeten,
• Uit eerbetoon voor allen die voor onze vrijheid gevochten hebben en de velen die hun leven daarvoor gegeven hebben.
• En, om te blijven beseffen dat vrijheid niet vanzelfsprekend is maar verantwoordelijkheid vraagt.

Dank u wel,

André Hoogendoorn, voorzitter Mission Belle Stichting B-17G Memorial